Duurzaam talentontwikkeling

Hoe wordt talentontwikkeling duurzaam: zeven succesfactoren

Verantwoording: De zeven succesfactoren voor talentontwikkeling zijn verzameld naar aanleiding van evaluaties op drie vo-scholen uit het netwerk 'Brede Talentontwikkeling' van SLO.

Wat kun je doen in de schoolorganisatie?

Hoe kun je dat doen?
Talent.slo.nl Tips!
1. Periodiek monitoren van talentontwikkeling. Monitorinstrument.
2. Jaarlijkse evaluatie van  talentontwikkeling. Focus van evaluatie. Bepaal wie er bij de evaluatie betrokken worden en vergeet daarbij de leerlingen niet.
3. Betrokkenheid vergroten en informeren over talentontwikkeling Betrokkenheid vergroten. Stel een 'intervisie'-groep samen waarin docenten onderling kunnen uitwisselen waar ze tegenaan lopen. In een later stadium zou deze groep 'train-de-trainer' bijeenkomsten kunnen verzorgen voor collega's, om zo de kennis en ervaringen te delen en te borgen.
Onderstaande links bieden veel informatie over (hoog)begaafdheid.

Stichting Plato (Landelijk Informatiecentrum Hoogbegaafdheid)

4. Differentiëren binnen talentprogramma's en reguliere lessen. Criteria voor uitdagend aanbod.

Criteria voor lesmateriaal talentontwikkeling.

Talent en verrijking.

SLO heeft samen met ervaren docenten (voorbeeld)lesmateriaal ontwikkeld voor (hoog)begaafde leerlingen in de onderbouw. Het is tevens inzetbaar als differentiatiemateriaal. Hier zijn ook aanwijzingen te vinden die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van lesmateriaal voor (hoog)begaafden.

Geschikt verrijkingsmateriaal doet onder andere een beroep op de hogere orde denkvaardigheden. De taxonomie van Bloom is een handig hulpmiddel bij het ontwikkelen van verrijkingslessen die een beroep doen op het hoger orde denken en bij het verrijken van opdrachten binnen bestaande lessen of methoden (doelgroep po, maar ook zeer geschikt als onderlegger voor verrijkingslessen binnen vo).

5. Gebruik maken van een leerlijn onderzoeks-, ontwerp-,  metacognitieve en/of algemene vaardigheden.

De leerlijn onderzoeken laat zien welke stappen gezet worden om een onderzoek systematisch uit te voeren en wat daarin van de leerling wordt verwacht met betrekking tot kennis en vaardigheden: Leerlijnonderzoeken
(per 01-05-2013 gereed).

Veel talentprogramma's zijn erop gericht de onderzoeks-, ontwerp en/of metacognitieve vaardigheden bij leerlingen te verbeteren. Hanteer hiervoor een leerlijn: bepaal de leerdoelen, mate van beheersing en zorg voor een opbouw in complexiteit.

Definieer wat men verstaat onder bijvoorbeeld algemene vaardigheden. Maak gebruik van de vaardighedenlijnen van SLO: samenwerken, presenteren, plannen, onderzoek doen en informatievaardigheden.

De stichting Wetenschapsoriëntatie Nederland (WON) stelt onderzoeken als vaardigheid centraal op het vwo. In samenwerking met de SLO is een leerlijn onderzoeken ontwikkeld. SLO verstaat onder een leerlijn een beredeneerde opbouw van tussendoelen en inhouden, leidend naar een einddoel.

In het project 'Natuurwetenschappelijke vaardigheden in de onderbouw' ontwikkelde SLO met een aantal scholen een leerlijn voor de onderbouw havo en vwo over natuurwetenschappelijke vaardigheden. Met deze leerlijn wordt beoogd een grotere samenhang aan te brengen in de bètavakken van de onderbouw en leerlingen beter voor te bereiden op de tweede fase.
In 2011 en 2012 is daarbij tevens gewerkt aan lesmaterialen passend bij de uitgewerkte leerlijnen

6. Uitdagend aanbod en duidelijke beoordeling. Het is erg belangrijk om na te gaan waaraan uitdagend aanbod moet voldoen. Een lijst met criteria kan daarbij richtinggevend zijn:

Criteria voor uitdagend aanbod.

Criteria voor lesmateriaal talentontwikkeling.

Stel een ontwikkelgroep van enthousiaste leraren samen die verantwoordelijk is voor de inhoud van uitdagend aanbod. Deze groep kan tevens - online - feedback geven op vragen van leerlingen.

Denk bij uitdaging ook aan afwisselende activiteiten, dus naast samenwerken ook alleen werken, naast literatuuronderzoek ook ontwerponderzoek; maak hierin keuzes en zorg voor een opbouw, al dan niet in samenwerking met leerlingen.

Zorg voor een toenemende keuzevrijheid in (onderzoeks) onderwerpen.
7. Goede begeleiding. Het talentdossier.

Portfolio en beoordeling.

Bekijk de voorbeelden van werken met een portfolio.

Met name in scholen waar leerlingen individueel een talentprogramma volgen en waar leerlingen zelfstandig keuzes moeten maken, blijkt goede, regelmatige begeleiding cruciaal. Een portfolio is een middel waarmee leerlingen gevolgd kunnen worden.

Bekijk ook eens de publicatie van de Vereniging van Cultuurprofielscholen, met informatie over het opzetten van een (digitaal) cultuurportfolio.

Novilo biedt veel informatie voor onder andere docenten en leidinggevenden. Ook bieden zij opleidingen, trainingen en workshops aan. Zij richten zich in de eerste plaats op het welzijn van de leerling, maar daarnaast ook op zijn productiviteit, het behalen van kerndoelen en het aanleren van vaardigheden.